800 jonge mensen doorgegeven aan hun eigen geschiedenis.

60 JAAR FRANCISCAAN, já dat is een hele tijd. Terug denkend dacht ik iets op papier te zetten.

Beste lezer, lezeres, misschien is het óók voor U interessant even te kijken naar wat er zoal gebeurde.

Het was 7 september 1946 dat wij met 23 medebroeders de PIJ aan kregen. Mooi zo'n bruine Franciscaanse pij en een koord met 3 flinke knopen. Gehoorzaamheid, armoede en zuiverheid, d.w.z. celibatair leven. Het was een jaar na de oorlog. We traden in, in Vlodrop, vlak over de grens, een enorm klooster van de Duitse Provincie. Er volgden 7 jaren noviciaat, filosofie, pastoraal. In het 7e jaar de priesterwijding. Het waren goede jaren. Ik kijk er met veel dankbaarheid op terug. Wat mij echt aantrok was het koorgebed. Het officie van elke dag, gebeden en gezongen. Wij waren dikwijls met meer dan honderd jonge mensen en het gregoriaans klonk dan als vanuit een andere wereld.

Na mijn priesterwijding kwam er iets onverwachts. Ik werd gevraagd om naar Brazilië te gaan, met nog vier medebroeders van onze klas. Dit lag niet in mijn bedoeling. Ik had MO Nederlands gestudeerd en dacht les te gaan geven in dit vak. Maar één van onze klasgenoten werd ziek en er was een vervanger nodig. Ik moet bekennen dat het me vele slapeloze nachten kostte voor ik dit heb aangenomen. Nu, ná meer dan 50 jaar, zie ik dat het een goede beslissing is geweest. Brazilië, een werelddeel met vele culturen en fantastische mensen. Ik ging naar de Staat Minas Gerais om, in een korte tijd, iets van de taal machtig te worden. Na deze korte voorbereiding werd Divinópolis mijn bestemming. Toen een stadje van 40.000 inwoners.

Er was een grote fabriek, Werkspoor, waar treinen werden gemaakt en gerepareerd. Temidden van deze arbeiders werd ik langzamerhand een Braziliaans Priester Franciscaan. Ik was elke dag in de fabriek. Er groeide banden van vriendschap en samenwerking. De mensen van de fabriek woonden met hun families samen in een wijk en iedere dag na de vroeg mis, om zes uur in de morgen, werd er koffie gedronken, telkens bij een ander gezin. Later in het stadje werd ik belast met de zorg voor de armen en dit werd wel de leidraad voor mijn verdere leven.

Kinderrestaurants voor de schoolkinderen, een restaurantje popular voor de vele armen die in de stad bedelden voor hun dagelijkse maaltijd, lactário, melk voor pasgeboren baby's, wasgelegenheden voor de vele moeders, die met de was voor anderen, er wat bij verdienden. In ons nieuwe parochiehuis woonden drie jonge mensen die ik had leren kennen in de plaatselijke gevangenis. De politie gaf ze toestemming om bij ons te wonen, maar mochten ze weer aan diefstal beginnen, dan moesten ze terug.

Ze hebben het zes maanden uitgehouden; waren aan het werk en vormden met onze kosters een kleine familie. Tien jaar later kwam ik er één tegen, die ná zijn gevangenistijd werd aangenomen waar hij had gewerkt Op een Paaszondag kwam hij ons bedanken samen met zijn vrouw en drie kinderen. Ik ben 15 jaar in Divinopolis gebleven, de beste jaren van mijn leven!

Een verplaatsing kost altijd wat emoties, maar het was een uitdaging om iets nieuws te beginnen. Het werd Rio de Janeiro - het was 1971, ik was 50 jaar. Rio de Janeiro, een wereldstad met beroemde stranden en een vrolijke bevolking. Een stad ook gekenmerkt door de vele slumps, de favella's, waar de allerarmsten bij elkaar woonden, heuvels hoog. In mijn parochie waren drie favella's. Het leven in een favella heeft iets van een grote familie, tenminste in die tijd. Iedereen kent iedereen. Ze helpen elkaar, komen dikwijls uit dezelfde dorpen in het binnenland en hebben een geestige manier om het wel en wee van hun leven in een samba om te zetten. Een enorm verschil met de rijken, die in de dure en prachtige villa's de econmische achterstand, die dit continent teistert, benadrukt.

In elke favella was natuurlijk een kerkje voor de mis op het eind van de week. Een goede ontmoetingsplaats waar de noden en de feesten van de bewoners werden besproken. Er werden ook plannen geaakt om het leven te verbeteren. Ook hier als Minderbroeder, tussen degenen die als minderen werden beschouwd, kon ik me helemaal thuisvoelen.

Er was een tijd dat ik alleen woonde in een groot parochiehuis en kon toen mijn ruimte delen met drie jonge mensen die van hun drugs afkikten. Een moeilijke tijd voor hen, maar wel met een goed gevolg. We hadden met vele parochianen een interessante cursus, trenamento, voor een evangelisch leven, waarbij iedereen de wijk in moest om met de mensen te gaan praten over hun godsdienst en het waarom van hun geloof. Vanuit deze vele bezoeken konden we de parochie beter leren kennen en op de vele behoeften inspelen.

Ik maakte deel uit van het priesterberaad om samen met onze kardinaal de pastorale richting voor de stad en vooral voor de episcopale wijken te bepalen. Ik ben in die tijd vooral van de bewoners van Rio gaan houden.
Maar ook hier kwam ná negen jaar een einde aan toen de Provinciaal me vroeg om naar Belo Horizonte te komen. De parochianen van de nieuwe parochie hielden veel van hun pastoor en wilden de "nieuwe" niet aannemen. Ik vond de kerk dicht, letterlijk en figuurlijk.

Vond mijn toevlucht in een kleine favella, dicht bij de parochiekerk. Dit was een bekende omgeving. Later kreeg één van de zeer smalle straatjes mijn naam. Maar het kan wonderlijk lopen. De nieuwe directeur van ons grootcollege verliet de orde zodat ik ook directeur werd. 3000 leerlingen, een fantastische ervaring. Door de medebroeders van onze regionale streek werd ik aangewezen als vicaris episcopal, zodat ik er 28 parochies bij kreeg en behoorde opnieuw bij het priesterberaad van het bisdom. Tijd om te piekeren bleef er niet over. Vooral het samenleven met de jeugd en met de vele bevriende parochies was een zeer goede nieuwe ervaring. De avondmis op zondag was er voor de leerlingen van het college. Dat gaf een volle kerk met veel zang en afgestemde gebeden. Bij de vredeswens was de hele gemeenschap in rep en roer. Velen gingen te communie. Ik denk er met grote dankbaarheid aan terug.

Ná zes jaar Belo Horizonte, kwam één van onze parochies in Rio de Janeiro zonder priester. Rio was al een gevaarlijke stad geworden vanwege de overmacht van drugsbenden. Ze wisten dat ik van de stad en de mensen daar hield. Ik werd gevraagd om terug te gaan, maar wel naar de tweede parochie van het Heilige Graf. We gingen in de hoop er een verrijzenis kerk van te maken. De Kardinaal, die me goed kende, gaf me de opdracht om, als rechter, de drie tuchtscholen van de Staat te begeleiden. Scholen van 200 tot 600 "leerlingen". Ik zie me nog zitten temidden van een groep van 12 tot 18 jaar oud. Wat kom je hier doen, vroegen ze me.

Dat wist ik toen ook niet. Één vroeg om een briefje te schrijven naar zijn moeder die niet wist dat hij hier zat. Ik deed het, de moeder kwam hem opzoeken. Toen was het ijs gebroken. Ik ging brieven schrijven of opbellen. Er werd contact gelegd met de gezinnen en met de jongens. Er groeide vertrouwen, het allerbelangrijkste om iets goeds van de grond te krijgen. Opnieuw werden het goede dagen. Ik leerde wel hoe je met verwaarloosde jeugd moet omgaan. Thuis in de Parochie was veel ruimte. In de tuin was een overdekte ruimte voor vergaderringen.

We kochten enkele stapelbedden zodat de jongeren van de straat er konden slapen. In het begin vonden de parochianen het maar niks, zoveel "gevaarlijke" jongens vlak bij de kerk, maar na een tijdje begonnen ze te merken dat, als deze jeugd goed wordt behandeld, het gevaarlijke er vanaf gaat. Ik herinner me dat ik op een nacht mijn naam hoorde roepen. Het regende en de roep klonk dringend. Ik naar beneden zonder het licht aan te doen. Doe de voordeur op een kier open en meteen glipten enkele jongens druipnat naar binnen.

Ze werden achtervolgd door de politie. Wat te doen? Slapen op de grond? Één deed de deur open van de sacramentskapel. Daar lag dik tapijt! Riep zijn makkers; hier is het goed. Alleen dat rode lichtje? Ik uitleggen dat het een teken was dat O.L.Heer wakker was; die zal er wel en oogje op houden als jullie liggen te slapen. In een oogwenk lagen ze inderdaad in een diepe slaap. Het was 1987. De vastenactie liet ons weten dat als je één van deze "kleinen" opnam, dat je Jezus zelf onthaalde.

En zo begon onze "Broeder Zon", een beweging om jonge mensen van de straat op te vangen en een thuis te bieden. In 1989 werd ik door één van onze jongens, die bij een drugshandelaar werkte, beschoten. Ik had een politiechef gevraagd of ik met deze handelaar zou kunnen onderhandelen en dat werd doorgegeven . Ik wist niet dat met deze mensen niet veel viel te onderhandelen. Ná vier maanden hospitaal, en wel bij medebroeders, kon ik even terug naar de parochie die bijna een graf was geworden maar nu zin gaf aan verrijzenis. Het huis voor de straatjeugd was klaar gekomen. Fijn als je dat ziet gebeuren zonder er direct bij te zijn. De kosten werden gedekt door een hartelijke groep sportieve mensen uit Wassenaar "Run for Rio".
In dat zelfde jaar werd ik teruggeroepen naar Belo Horizonte en ontmoette op weg naar een van onze parochies -onder het viaduct - 17 jongens van de straat, die met het ophalen van oud papier er wat bij verdienden. Ik was weer helemaal thuis. Momenteel zijn er 11 huizen, die de jeugd opvangen.

De huizen zij in de loop der jaren gebouwd/gekocht/gehuurd/verbouwd met steun van Run for Rio, de Gemeente Wassenaar, Nederlandse overheid, De Rotary Wassenaar - Ter Horst, Stichting Broeder Zon, Gemeente Belo Horizonte, diverse andere particuliere weldoeners
en U!!!

Van de Stichting Broeder Zon in Wassenaar ontvangen wij vanaf Juli 2004 regelmatig een bijdrage voor onvoorziene kosten. Uw bijdrage en steun voor onze jongens zijn dáár van harte welkom!!!!!

Meer dan 800 jonge mensen zijn in onze huizen onthaald en doorgegeven aan hun eigen geschiedenis. Met ons feest werd het 11e huis geopend voor de groteren die ons door de kinderrechter worden toevertrouwd. Voorlopig, als God belieft, kunnen de jonge mensen op ons rekenen EN OP U!

Belo Horizonte, Frei Mariano Gijsen, Franciscano.

• http://www.irmaosol.nl